مرکز بهداشت غرب شهرستان کرج

باورهای غلط رایج درباره غده تیروئید و بیماری‌های مرتبط

دسته اول: باورهای غلط درباره تشخیص و آزمایش

• TSH نرمال یعنی تیروئید کاملاً سالم است.

TSH نرمال، بیماری‌های ساختاری مانند ندول، گواتر و سرطان تیروئید را رد نمی‌ کند.

همچنین در مراحل اولیه تیروئیدیت هاشیموتو  ممکن است TSH هنوز در محدوده طبیعی باشد.

• یک بار آزمایش TSH برای اطمینان از وجود و یا عدم وجود بیماری های تیرویید کافی است.

بیماری‌های تیروئید پیشرونده هستند. "کم ‌کاری تیرویید تحت ‌بالینی" می ‌تواند در طول زمان به "کم ‌کاری تیرویید آشکار" تبدیل شود. بر اساس نظر پزشک، پایش دوره‌ای ضروری است.

• علائم بالینی برای تشخیص کافی است و نیازی به آزمایش نیست.

علائم تیروئید (خستگی، افزایش وزن، ریزش مو) کاملاً غیر اختصاصی هستند و با ده ‌ها بیماری دیگر همپوشانی دارند. تشخیص بدون آزمایش ‌های هورمونی غیر قابل ‌اعتماد است.

• بالا بودن سطح آنتی‌ بادی ‌های تیروئید (Anti-TPO) در سرم، یعنی حتماً بیمار هستم.

Anti-TPO مثبت در ۱۰-۱۵٪ جمعیت سالم وجود دارد و به ‌تنهایی نشانه بیماری فعال نیست؛ بلکه "نشانگر خطر" برای ابتلای آینده است.

• T3 و T4 دقیق ‌تر از فرم آزاد (Free T4) هستند.

برعکس؛ FT4 و FT3 به دلیل عدم تأثیر پذیری از پروتئین‌ های حامل مانند TBG، شاخص‌ های دقیق ‌تری از وضعیت هورمونی هستند.

دسته دوم: باورهای غلط درباره درمان

• قرص تیروئید اعتیاد آور است.

لووتیروکسین یک هورمون طبیعی بدن است، نه ماده اعتیاد آور. نیاز به مصرف مداوم آن در بیماری کم‌ کاری دائمی به دلیل ناتوانی غده در تولید کافی هورمون و نیاز دایمی بدن به این هورمون است، نه وابستگی دارویی.

مصرف قرص لووتیروکسین باعث پوکی استخوان می ‌شود.

دوزهای درمانی استاندارد که TSH را در محدوده طبیعی نگه می ‌دارند، خطر کاهش تراکم استخوان ندارند. این خطر تنها در درمان سرکوب TSH (TSH Suppression Therapy) در سرطان تیروئید مطرح است و باید پزشک معالج به آن توجه نماید و بیمار نیز به اندازه کافی کلسیم ویتامین D3 دریافت کند.

بعد از شروع درمان و یا هر زمانی از درمان، اگر احساس بهتری دارم، می ‌توانم دارو را قطع کنم.

احساس بهتر نتیجه درمان است، نه نشانه بهبود غده. قطع خودسرانه LT4 در زمان درمان بیماری کم‌ کاری دائمی منجر به بازگشت علائم و عوارض جدی می ‌شود.

• مصرف قرص T3 (لیوتیرونین) همیشه به تر از قرص T4 (لووتیروکسین) است.

شواهد کافی برای برتری درمان ترکیبی (لووتیرونین+ لووتیروکسین) بر مصرف لووتیروکسین، به تنهایی، وجود ندارد. دستورالعمل ‌های معتبر علمی بین المللی ( انجمن آمریکایی تیرویید و انجمن تیرویید اروپا) مصرف لووتیروکسین به تنهایی را به‌ عنوان درمان استاندارد معرفی می‌کنند.

• درمان با ید رادیو اکتیو باعث سرطان می‌ شود.

مطالعات بلند مدت افزایش معنادار خطر سرطان ثانویه را با دوزهای درمانی RAI در پرکاری تیروئید نشان نداده ‌اند.

• بعد از عمل جراحی تیرویید و برداشتن گره و یا کل تیرویید، دیگر نیازی به پیگیری نیست.

• بیماران پس از جراحی گره تیروییدی نیاز به ویزیت توسط پزشک و در صورت نیاز درمان با قرص لووتیروکسین و پیگیری های بعدی دارند.
• بیماران پس از جراحی و برداشتن یک لوب و یا هر دو لوب تیرویید، نیاز درمان با قرص تیرویید به عنوان به جایگزینی هورمونی مادام‌العمر، پایش TSH و تیروگلوبولین و در بعضی موارد سونوگرافی و یا اسکن دارند و در فواصل معین نیاز به ویزیت توسط پزشک دارند.

دسته‌ سوم: باورهای غلط درباره تغذیه و سبک زندگی

• سبزیجات چلیپایی مانند کلم و بروکلی، باید از رژیم غذایی بیماران تیروییدی، کاملاً حذف شوند.

گواتروژن‌های (موادی که می توانند تیرویید را بزرگ کنند) موجود در این سبزیجات تنها در مصرف بسیار زیاد و همزمان با کمبود ید مشکل ‌ساز هستند. مصرف معمول این سبزیجات، بلامانع است.

• مصرف "مکمل ید" برای همه افراد جامعه مفید است.

مصرف بیش از حد ید می ‌تواند هم کم‌کاری و هم پرکاری تیرویید ایجاد کند. مکمل ید بدون تجویز پزشک توصیه نمی ‌شود.

• رژیم غذایی بدون گلوتن ( تیروئید هاشیموتو را درمان می‌کند.

شواهد علمی کافی برای توصیه رژیم بدون گلوتن (ماده موجود در گندم، جو و دانه چاودار) در بیماران هاشیموتو بدون بیماری سلیاک همزمان وجود ندارد.

• سویا  و فرآورده های آن برای بیماران تیروئیدی کاملاً ممنوع است.

مصرف سویا و فرآورده های آن جذب لووتیروکسین را می تواندکاهش ‌دهد، اگر همزمان مصرف شوند. اما با رعایت فاصله زمانی ۴ ساعت از مصرف دارو، مشکلی ایجاد نمی‌ کنند.

• قهوه و چای تأثیری بر تیروئید ندارند.

قهوه جذب قرص لووتیروکسین را تا ۳۶٪ کاهش می‌ دهد. قرص لووتیروکسین باید ۳۰-۶۰ دقیقه قبل از صبحانه و قهوه مصرف شود.

دسته چهارم: باورهای غلط درباره ندول (گره) و سرطان تیروئید

• هر گره تیروئید سرطانی است.

بیش از ۹۰-۹۵٪ گره های(ندول‌ها) تیروئید خوش‌ خیم هستند. ارزیابی با سونوگرافی و در صورت لزوم نمونه برداری با سوزن (FNA) برای تمایز انجام می شود.

• گره کوچک تیرویید، نیازی به بررسی ندارد.

اندازه گره به ‌تنهایی معیار ارزیابی نیست و ویژگی ‌های سونوگرافیک مانند میکروکلسیفیکاسیون، حاشیه نامنظم گره اهمیت بیش تری دارند.

• سرطان تیروئید همیشه کشنده است.

سرطان پاپیلاری تیروئید که شایع ‌ترین نوع است، یکی از قابل ‌درمان ‌ترین سرطان ‌ها محسوب می ‌شود.

• نمونه گیری با سوزن (بیوپسی) باعث پخش سرطان می ‌شود.

شواهد علمی معتبری برای انتشار سلول ‌های سرطانی در سرطان تیروئید از طریق بیوپسی وجود ندارد.

دسته‌ پنچم : باورهای غلط درباره جمعیت ‌های خاص

• بیماری های تیروئید فقط مشکل زنان است.

مردان نیز به بیماری‌های تیروئید مبتلا می ‌شوند اما شیوع در زنان بیشتر است. نسبت زن به مرد در بیماری هاشیموتو 7 به 1 ( 7 زن بیمار در برابر 7 مرد بیمار) و در بیماری گریوز 5 به 1 (5 زن بیمار در برابر 1 مرد بیمار) است و مردان مبتلا اغلب دیرتر تشخیص داده می‌ شوند.

• در بارداری نیازی به بررسی تیروئید نیست مگر علائم داشته باشم.

کم ‌کاری تحت ‌بالینی در بارداری اغلب بدون علامت است اما با سقط، زایمان زودرس و اختلال رشد شناختی جنین مرتبط است. اندازه‌ گیری TSH در بارداری توصیه می ‌شود.

• مصرف قرص تیرویید در دوران بارداری باید قطع شود و برای جنین ضرر دارد.

در صورتی که بیماری تحت درمان با داروهای درمان تیرویید است، نباید دارو را قطع نماید . باید به وطر مستمر تویط پزشک ویزیت و مورد ارزیابی قرار گیرد.

• نوزادان با بیماری کم کاری تیرویید، حتماً علائم مشخصی دارند.

بیش از ۹۵٪ نوزادان مبتلا به کم‌ کاری نوزادان در بدو تولد کاملا" بدون علامت هستند. به همین دلیل غربالگری از پاشنه پا در همه نوزادان ضرورت دارد.

• سالمندان با TSH کمی بالاتر از نرمال، حتماً باید درمان شوند.

در افراد بالای ۸۰ سال، TSH تا ۷-۸ mIU/L ممکن است فیزیولوژیک باشد و درمان تهاجمی می ‌تواند خطر آریتمی و پوکی استخوان را در این سالمندان افزایش دهد.

دسته ششم: باورهای غلط درباره علل محیطی

• استرس مستقیماً تیروئید را خراب می‌کند.

استرس مزمن می ‌تواند روی سلامت تیرویید تأثیر بگذارد، اما به ‌تنهایی علت بیماری تیروئید نیست. زمینه ژنتیکی و خود ایمنی نقش اصلی دارند

• بیماری هاشیموتو قابل پیشگیری است.

هاشیموتو یک بیماری خود ایمنی با زمینه ژنتیکی قوی است و در حال حاضر روش پیشگیری اثبات ‌شده‌ای ندارد. هرچند پرهیز از سیگار و دریافت کافی ید خطر بروز را کاهش می دهد.

• مصرف سیگار و قلیان تاثیری بر سلامت غده تیرویید ندارند.

مصرف سیگار و قلیان اثرات بسیار سوئی بر سلامت تیرویید دارند و اختلالات زیادی ایجاد می کنند از جمله گوانر، بیماری هاشیموتو، گریوز، اختلالات چشمی تیروییدی و سرطان های تیرویید.

• سیگار الکترونیک (وپ) مشکلی برای تیرویید ایجاد نمی کند.

سیگار الکترونیک از طریق نیکوتین، فلزات سنگین و آلدهیدها  بر عملکرد تیروئید اثر منفی دارد، اما شواهد بالینی هنوز محدود هستند.

• تشعشعات موبایل و Wi-Fi باعث سرطان تیروئید می ‌شوند.

شواهد علمی معتبری برای ارتباط امواج غیر یونیزان موبایل و Wi-Fi با سرطان تیروئید وجود ندارد. اما پرتو یونیزان مانند رادیوتراپی گردن عامل خطر شناخته ‌شده است.

منابع

• Garber JR, et al. Clinical practice guidelines for hypothyroidism in adults.Thyroid. 2012;22(12):1200–1235.
• Pearce SH, et al. 2013 ETA Guideline: Management of subclinical hypothyroidism.Eur Thyroid J. 2013;2(4):215–228.
• Caturegli P, De Remigis A, Rose NR. Hashimoto thyroiditis: clinical and diagnostic criteria.Autoimmun Rev. 2014;13(4-5):391–397.
• Jonklaas J, et al. Guidelines for the treatment of hypothyroidism.Thyroid. 2014;24(12):1670–1751.
• Bauer DC, et al. Risk for fracture in women with low serum levels of thyroid-stimulating hormone.Ann Intern Med. 2001;134(7):561–568.
• Idrees T, et al. American Thyroid Association Guidelines on combination T4/T3 therapy.Thyroid. 2023;33(9):1076–1098.
• Hyer S, et al. Cancer incidence following iodine-131 therapy for hyperthyroidism.Eur J Nucl Med Mol Imaging. 2007;34(8):1165–1169.
• Haugen BR, et al. 2015 ATA Management Guidelines for Adult Patients with Thyroid Nodules and Differentiated Thyroid Cancer.Thyroid. 2016;26(1):1–133.
• Felker R, et al. Goitrogens in food: a review.Crit Rev Food Sci Nutr. 2016.
• Leung AM, Braverman LE. Consequences of excess iodine.Nat Rev Endocrinol. 2014;10(3):136–142.
• Sategna-Guidetti C, et al. Autoimmune thyroid diseases and coeliac disease.Eur J Gastroenterol Hepatol. 2001;13(12):1429–1433.
• Messina M, Redmond G. Effects of soy protein and soybean isoflavones on thyroid function.Thyroid. 2006;16(3):249–258.
• Benvenga S, et al. Altered intestinal absorption of L-thyroxine caused by coffee.Thyroid. 2008;18(3):293–301.
• Vaccarella S, et al. Worldwide thyroid-cancer epidemic? The increasing impact of overdiagnosis.N Engl J Med. 2016;375(7):614–617.
• Alexander EK, et al. 2017 Guidelines of the ATA for the Diagnosis and Management of Thyroid Disease During Pregnancy and the Postpartum.Thyroid. 2017;27(3):315–389.
• Rose SR, et al. Update of newborn screening and therapy for congenital hypothyroidism.Pediatrics. 2006;117(6):2290–2303.
• Surks MI, Hollowell JG. Age-specific distribution of serum thyrotropin and antithyroid antibodies in the US population.J Clin Endocrinol Metab. 2007;92(12):4575–4582.
• Meo SA, Ansari MJ, Sattar K, et al. Effect of waterpipe (shisha) smoking on thyroid hormones in healthy male subjects. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2020;24(3):1478–1484.
• Bartalena L, Baldeschi L, Boboridis K, et al. The 2016 European Thyroid Association/European Group on Graves’ Orbitopathy Guidelines for the Management of Graves’ Orbitopathy. Eur Thyroid J. 2016;5(1):1–26.
• Linet MS, et al. Cancer risks associated with external radiation from diagnostic imaging procedures.CA Cancer J Clin. 2012;62(2):75–100.